Overpresteren is onzekerheid

Veel mensen zijn voortdurend, bewust of onbewust, bezig met het sturen van hoe anderen hen zien. Wanneer iemand bang is voor afwijzing, kan dat leiden tot overcompensatie: harder praten, meer beloven, meer presteren dan nodig is, of op een andere manier nadrukkelijk aanwezig zijn.

Deze poging om te controleren hoe we overkomen staat bekend als impression management. Psycholoog Roy Baumeister beschreef hoe mensen die sociale afwijzing vrezen hun gedrag kunnen overdrijven in een poging goedkeuring te verkrijgen vóórdat ze eventueel worden afgewezen.

Wat we dan zien, is geen kracht maar preventieve verdediging, een overcorrectie en een zoektocht naar externe validatie. Wie bang is niet goed genoeg te zijn, probeert dat te ontkrachten voordat iemand anders het kan ontdekken. Onzekerheid wordt gecamoufleerd door excessief gedrag: overdreven ambitie, grote woorden, constante zichtbaarheid. Maar zelfvertrouwen dat afhankelijk is van applaus moet steeds opnieuw bevestigd worden. En wat steeds bevestigd moet worden, is per definitie fragiel.

Werkelijk zelfvertrouwen heeft die bevestiging minder nodig: het is rustiger, consistenter, betrouwbaarder en minder performatief. Echt zelfvertrouwen hoeft niet aangekondigd te worden. Het blijft kalm onder druk, kan fouten toegeven en heeft geen publiek nodig.

Natuurlijk komt niet elke vorm van overpresteren voort uit onzekerheid. Maar wanneer de focus verschuift van waarde leveren naar gezien worden, ontstaat er spanning. Want mensen voelen het verschil tussen authenticiteit en optreden.

Het punt is...

Veel van wat tegenwoordig als zelfvertrouwen wordt gepresenteerd, is gemaskeerde onzekerheid. Echt zelfvertrouwen is geen acteerprestatie, het is de afwezigheid daarvan. Het is wat overblijft wanneer je niet bezig bent met hoe je overkomt.

Gepersonaliseerd advies? Stuur een bericht naar rico@rjrconsulting.nl of check www.rjrconsulting.nl voor meer informatie.